భారత వ్యవసాయానికి జన్మస్థలం అయిన పూసా (ప్రస్తుత బీహార్లోని సమస్తిపూర్ జిల్లా) 1784లో స్థాపించబడిన బ్రిటిష్-ప్రేరేపిత గుర్రపు స్టడ్ ఫామ్కు ప్రసిద్ధి చెందింది. ఆ కాలంలోని బ్రిటిష్ పరిశోధకులు సేకరించిన ఆధారాలు దాని అనుకూలమైన వాతావరణంతో పూసా యొక్క చారిత్రక ప్రాముఖ్యతను తెలియచేస్తాయి. ఇది, ఇతర అంశాలతో పాటు, ప్రధానంగా ఆకలి మరియు కరువు సవాళ్లను అధిగమించడానికి వ్యవసాయ పరిశోధనలకు పునాదులు వేసింది. జంతు జీవవైవిధ్యం, సహజ తెగులు నిర్వహణ మరియు వ్యవసాయ-జీవవైవిధ్యం యొక్క జ్ఞానం చాలా ముఖ్యమైనది. ముఖ్యంగా శతాబ్దాల నాటి పక్షి శాస్త్ర రికార్డులతో పర్యావరణ డేటాను పోల్చినప్పుడు.
భారతదేశ పక్షుల ఆహారం
సి.డబ్ల్యు. మాసన్ తన 19వ శతాబ్దపు పుస్తకం ‘‘ది ఫుడ్ ఆఫ్ బర్డస్ ఇన్ ఇండియా’’లో స్థానిక పక్షుల ఆహారపు అలవాట్లను నమోదు చేశారు. పూసా చుట్టూ ఉన్న వ్యవసాయ ప్లాట్లు, తోటలు మరియు చిత్తడి నేలల నుండి తీసిన 110 విభిన్న జాతులకు చెందిన 1,325 పక్షుల కడుపులోని పదార్థాల అన్వేషణతో. ఈ పుస్తకం పక్షులు తెగుళ్లు లేదా ధాన్యాన్ని కీటకాలు, సర్వభక్షకులు మరియు గ్రామినివోర్లుగా తినడం ద్వారా పంటలకు ఎలా సహాయపడతాయో /హాని చేస్తాయో ఉదహరించింది. అదే సమయంలో ఈ ప్రదేశంలో గొప్ప జీవవైవిధ్యం ఉనికి గురించి అంతర్దృష్టులను అందిస్తుంది.
డ్రోంగోలు, స్విఫ్ట్లు, రోలర్లు మరియు ఇలాంటి జాతులు స్వచ్ఛమైన కీటక భక్షకులు. ఇవి గాలిలో ఎగిరే కీటకాలను వేటాడటానికి ప్రసిద్ధి చెందాయి. అయితే, కీటక భక్షక వార్బ్లెర్లు వాటి ఆహారంలో పూల మొగ్గలు మరియు పండ్ల జాడలను కలిగి ఉన్నాయి. స్టార్లింగ్ కుటుంబానికి చెందిన గ్రామినివోరస్ సభ్యులు తరచుగా పప్పుదినుసు పంట పొలాలలో రబీ సాగులో దెబ్బతీసేవారు. అయితే నిగనిగలాడే స్టార్లింగ్లు ఇంటి కాకులు మరియు అడవి కాకుల మాదిరిగానే ఆహార ప్రాధాన్యతలను ప్రదర్శించాయి. కీటకాల నుండి పండ్ల వరకు. మైనాలు, సర్వభక్షకులు కావడంతో, తృణధాన్యాల పంటలకు నష్టం వాటిల్లింది. కానీ చెదపురుగులు మరియు మిడతలు వంటి ముఖ్యమైన వ్యవసాయ-పర్యావరణ వ్యవస్థ తెగుళ్లను నిర్వహించడంలో కూడా ప్రయోజనకరమైన పాత్ర పోషించింది. ప్రిడేటరీ ష్రైక్లు మిడతలు, బల్లులు, ఫీల్డ్ ఎలుకలు మరియు చిన్న కీటకాలను సమర్థవంతంగా వేటాడాయి. గమనించదగ్గ విషయం ఏమిటంటే, పక్షి కడుపుల నుండి నమోదు చేయబడిన 55,000 ఆహార పదార్థాలలో మూడింట రెండు వంతులు కీటకాలు, వీటిలో మైలోసెరస్ వీవిల్స్, క్రోటోగోనస్ మిడతలు మరియు రైస్ హిస్పా బీటిల్స్ వంటి కీలక తెగుళ్లు ఉన్నాయి.
ప్రస్తుత దృశ్యం
19వ శతాబ్దం నుండి 2021-22 మధ్య కాలంలో జరిగిన పరిశీలనల ఆధారంగా, సుమారు 50 జాతులను నమోదు చేశారు. ఆసక్తికరంగా, మాసన్ 1909 సర్వేలో నమోదు చేయబడిన 110 జాతులలో, 69.1 శాతం ప్రధానంగా రాబందులు వంటి స్కావెంజర్లు ఈ ప్రాంతంలో కనిపించడం లేదు. ఈ క్షీణత ప్రత్యక్ష మానవ ప్రభావాల వల్ల సంభవించే అవకాశం ఉంది. వీటిలో నివాస నష్టం, పశువైద్య పదార్థాల నుండి విషప్రయోగం మరియు విస్తృత పర్యావరణ అంతరాయాలు ఉన్నాయి. ఆధునిక యుగం వరకు అసలు జాతులలో 30.9 శాతం మాత్రమే కొనసాగాయి.

ప్రస్తుతం గమనించిన 50 జాతులలో, 68 శాతం, ముఖ్యంగా బ్లాక్ డ్రోంగోలు, గ్రీన్ బీ-ఈటర్లు మరియు వైట్ వాగ్టెయిల్స్ 1909 నుండి పూసా ప్రకృతి దృశ్యంలో వృద్ధి చెందుతూనే ఉన్నాయి. వాటి పర్యావరణ అనుకూలత, ప్రత్యేకమైన ఆహారం కోసం ప్రవర్తనలు, తెగులు నిర్వహణలో పాత్రలు మరియు పునరుత్పత్తి విజయం కారణంగా. మిగిలిన 32 శాతం కొత్త వలసవాదులు, ఇవి పక్షి సమాజ కూర్పులో మార్పులను ప్రతిబింబిస్తాయి. క్రియాత్మక పక్షి సమూహాలలో మార్పుల విశ్లేషణ సహజ తెగులు నియంత్రణకు కీలకమైన కీటక భక్షకులు మరియు రాప్టర్లలో పదునైన క్షీణతను వెల్లడిస్తుంది. మానవజన్య ఒత్తిళ్లు, ముఖ్యంగా వాతావరణ మార్పు, కీటకాల ఫినాలజీలో మార్పులను వేగవంతం చేశాయి. కీటక భక్షకులకు ఆహార లభ్యతను తగ్గించాయి మరియు వలస నమూనాలను మార్చాయి. కాకులు మరియు మైనాలు వంటి జాతులు ఇప్పుడు ప్రాంతాలలో ఆహారం కోసం విస్త•త కాలానుగుణ కదలికలను ప్రదర్శిస్తాయి. అదనంగా, పంట తీవ్రత నివాస క్షీణత, ఆహార వనరులలో మార్పులు మరియు సమాజ డైనమిక్స్కు అంతరాయం కలిగించడం ద్వారా పక్షి వైవిధ్యాన్ని మరింత దెబ్బతీసింది.
ముందుకు సాగడం, చారిత్రక డేటాను డిజిటలైజ్ చేయడం
పక్షుల రిపోజిటరీలోని ఈ చారిత్రక పోలిక జీవవైవిధ్య పరిరక్షణ యొక్క ప్రాముఖ్యతను, వాతావరణ వైవిధ్యాలకు నిరోధకతను, మరింత ముఖ్యంగా, పక్షులలో ఆహారాన్ని ఎంచుకోవడం గురించి వివరిస్తుంది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా పక్షులు, కీటకాల జనాభా పురుగుమందుల వాడకం, ఆవాస నష్టాల నుండి తీవ్ర ముప్పులను ఎదుర్కొంటున్న సమయంలో, పుసా యొక్క ఈ ఉదాహరణ వారసత్వం, శాస్త్రం మరియు వ్యవసాయ పర్యావరణ శాస్త్రం ఎలా ఏకం కాగలవో చూపిస్తుంది. వారసత్వ పక్షులు మరియు సీతాకోకచిలుకలకు ఉద్దేశపూర్వక ఆవాసాలను సృష్టించడం ద్వారా, ఈ ప్రదేశం ఒక ఆశ్రయం, డైనమిక్ డేటా ప్రయోగశాలగా మారుతుంది. భూ వినియోగ మార్పుల యొక్క విస్తృత పర్యావరణ ప్రభావాలలో మూల్యాంకనాలు వ్యవసాయం జీవవైవిధ్యాన్ని ఎలా ప్రభావితం చేస్తుందో సమగ్ర వీక్షణను అందిస్తుంది. ఆవాస స్థితిస్థాపకత పద్ధతులను రూపొందిం చడంలో సహాయ పడుతుంది. పర్యావరణ విశిష్టత ఆధారంగా జీవవైవిధ్య చట్రాలను ప్రోత్సహించడం సీతాకోకచిలుక తోటల ద్వారా పరిరక్షణ ప్రయత్నాల అవసర-ఆధారిత ప్రమేయానికి ప్రాధాన్యత ఇవ్వగలదు. శతాబ్దాల నాటి డేటాను eBird-లింక్డ్ చెక్లిస్ట్లతో సమగ్రపరచడం ద్వారా, అభ్యాసకులు కాలక్రమేణా జాతుల పోకడలను ట్రాక్ చేసే జీవన డేటాబేస్ను సృష్టించవచ్చు. ఇది పక్షుల ఆడియో యొక్క లాగ్లను ప్రస్తుత డేటాబేస్లతో లింక్ చేయడానికి క•త్రిమ మేధస్సును సమగ్రపరుస్తుంది. ఇది మోడల్ను మరింత శక్తివంతం చేయడంలో సహాయపడుతుంది. ఇంకా, ఇటువంటి దీర్ఘకాలిక డేటాసెట్ పోలికలు ఇంటిగ్రేటెడ్ పెస్ట్ మేనేజ్మెంట్ (IPM)లో నిర్ణయాలకు మార్గనిర్దేశం చేయగలవు. ప్రయోగాత్మక ప్లాట్లలో పెర్చ్లు, స్థానిక పండ్ల చెట్లు మరియు పక్షి ఆశ్రయాలను ఉపయోగించడాన్ని సూచిస్తాయి.
ఎంఎస్ సాయి రెడ్డి, మోహిత్ శర్మ, ధ్రువ్ సింగ్ బీహార్లోని పూసాలోని డాక్టర్ రాజేంద్ర ప్రసాద్ సెంట్రల్ అగ్రికల్చరల్ యూనివర్సిటీలో అసిస్టెంట్ ప్రొఫెసర్లుగా ఉన్నారు.
- డౌన్ టు ఎర్త్ మ్యాగజైన్ సౌజన్యం
